I. CỘNG HÒA Ả-RẬP AI CẬP
1. Thông tin chung:
- Tên quốc gia: Cộng hòa Ả-rập Ai Cập.
- Thủ đô: Cairo.
- Ngày Quốc khánh: 23/7/1952 (Ngày Khởi nghĩa).
- Vị trí địa lý: nằm ở Bắc Phi, phía Bắc giáp Địa Trung Hải, phía Nam giáp Sudan, phía Tây giáp Libya, phía Đông giáp Israel và Biển Đỏ.
- Diện tích: 1.001.450 km2.
- Dân số: 118,4 triệu người (2025).
- Dân tộc: Người Ai Cập (95%); các dân tộc khác (5%).
- Tôn giáo: Hồi giáo là quốc đạo (Hồi giáo Sunni): 90%; Thiên chúa giáo (dòng Cốp): 10%.
- Ngôn ngữ chính thức: tiếng Ả-rập, hầu hết người Ai Cập nói phương ngữ bản địa của tiếng Ả-rập.
- Đơn vị tiền tệ: Bảng pound EGP (1 USD = 50.6 EGP - 2025).
- GDP: 349,26 tỷ USD, GDP/đầu người: 3.580 USD (2025, IMF).
- Lãnh đạo chủ chốt:
- Tổng thống: Abdel Fattah Al-Sisi (Áp-đen Pha-ta An Xi-xi) (từ tháng 6/2014 và tái đắc cử tháng 12/2023)
- Thủ tướng: Mostafa Madbouly (Mốt-ta-pha Mát-bu-ly) (từ tháng 6/2018)
- Chủ tịch Thượng viện: Essam El-Din Ahmed Mohamed Farid (E-sam En Đin A-mét Mô-ha-mét Pha-rít) (từ tháng 10/2025).
- Chủ tịch Hạ viện: Hisham Badawi (Hi-sam Ba-da-uy) (từ tháng 01/2026)
- Bộ trưởng Bộ Ngoại giao: Tiến sĩ Badr Abdelatty (Ba-đơ Áp-đen-lát-ti) (từ tháng 7/2024).
2. Khái quát lịch sử:
Năm 3200 trước Công nguyên, Ai Cập là một quốc gia phong kiến thống nhất. Đầu thế kỷ 7 sau Công nguyên, người Ả-rập bắt đầu đến sinh sống tại Ai Cập và truyền bá văn hóa đạo Hồi tại đây. Ai Cập chịu sự bảo hộ của các đế quốc Hy Lạp, La Mã, Thổ Nhĩ Kỳ, Pháp và Anh đến năm 1922. Ngày 28/2/1922, Anh công nhận Ai Cập là một vương quốc độc lập nhưng vẫn duy trì quân đội ở kênh Suez.
Cuộc Cách mạng ngày 23/7/1952 lật đổ chế độ quân chủ, dẫn đến việc thành lập nước Cộng hòa Ai Cập năm 1953. Năm 2011, phong trào “Mùa xuân Ả-rập” nổ ra tại Ai Cập, dẫn đến sự sụp đổ của chính quyền Tổng thống Hosni Mubarak sau 30 năm cầm quyền.
3. Tình hình chính trị:
Ai Cập theo chế độ Cộng hòa Tổng thống, nhiệm kỳ 5 năm. Tổng thống là người đứng đầu Nhà nước và được công dân bầu bằng cách bỏ phiếu kín trực tiếp.
Hiện có trên 100 đảng phái chính trị đăng kí hoạt động tại Ai Cập, trong đó tiêu biểu là: Đảng Tương lai đất nước (Nation's Future Party - Mostaqbal Watn) ủng hộ mạnh mẽ Tổng thống đương nhiệm Abdel Fattah al-Sisi; Đảng Nhân dân Cộng hòa (Republican People’s Party); Đảng New Wafd Party - Đảng Đại biểu Mới (Ḥizb al-Wafd al-Jadīd);
Sau “Mùa xuân Ả-rập” năm 2011, Ai Cập tổ chức thành công bầu cử Tổng thống (2014) và Quốc hội (2015), cơ bản hoàn thành quá trình chuyển tiếp chính trị. Tháng 3/2018, Ai Cập tổ chức thành công bầu cử Tổng thống với chiến thắng áp đảo (trên 96% phiếu ủng hộ) của Tổng thống đương nhiệm Abdel Fattah Al-Sisi. Năm 2023, Tổng thống A. Al-Sisi tái đắc cử nhiệm kỳ thứ 3.
Năm 2025, Ai Cập tổ chức bầu cử Thượng viện vào tháng 8/2025 và bầu cừ Hạ viện vào tháng 11-12/2025. Ngày 11/02/2026, Hạ viện đã phê chuẩn đợt cải tổ nội các; Bộ Kế hoạch, Phát triển kinh tế và Hợp tác quốc tế, Chủ tịch Phân ban phía Ai Cập Ủy ban Hỗn hợp Việt Nam – Ai Cập được điều chỉnh chức năng thành Bộ Kế hoạch và phát triển kinh tế, cấu phàn Hợp tác quốc tế chuyển về Bộ Ngoại giao, trở thành Bộ Ngoại giao, người Ai Cập ở nước ngoài và hợp tác quốc tế.
4.Tình hình kinh tế: Ai Cập là một trong số những nước đứng đầu châu Phi về quy mô kinh tế và thu hút FDI, đạt 11 tỷ USD vào năm 2025. Nền kinh tế Ai Cập phụ thuộc phần lớn vào hoạt động của kênh đào Suez. Các ngành kinh tế chính gồm du lịch, dầu mỏ, dệt may, chế biến nông sản, hóa chất, xây dựng… Các mặt hàng xuất khẩu chính: dầu thô, các sản phẩm từ dầu, cotton, hàng may mặc, sản phẩm cơ khí, hóa chất, nông nghiệp. Các mặt hàng nhập khẩu chính: thiết bị máy, sản phẩm gỗ, nhiên liệu.
Ai Cập thực hiện chiến lược “Tầm nhìn Ai Cập 2030”nhằm xây dựng nền kinh tế cạnh tranh, đa dạng, dựa trên đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển bền vững. Theo đó, Ai Cập triển khai chương trình cải cách kinh tế sâu rộng, thả nổi đồng bảng Ai Cập, cải cách trợ cấp năng lượng, củng cố tài khóa, cải thiện môi trường đầu tư và mở rộng vai trò khu vực tư nhân; đồng thời đẩy mạnh các dự án hạ tầng quy mô lớn như mở rộng Kênh đào Suez, xây dựng Thủ đô Hành chính mới, phát triển logistics, công nghiệp chế tạo và năng lượng tái tạo nhằm thu hút đầu tư, tạo việc làm và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
5. Chính sách và quan hệ đối ngoại: Ai Cập là một trong những nước đóng góp lớn cho ngân sách hoạt động của Liên minh châu Phi (AU); là nơi đặt trụ sở Liên đoàn Ả-rập; là nước có vai trò trung gian hoà giải tại khu vực như khủng hoảng Libya, xung đột Dafur (Sudan), và nổi bật nhất là trong xung đột Israel – Hamas. Ai Cập có quan hệ tốt đẹp với Mỹ, Nga, Trung Quốc… Trên các diễn đàn đa phương, trong những năm 1950 - 1960, Ai Cập là một trong những lá cờ đầu của phong trào giải phóng dân tộc, một trong những nước sáng lập phong trào Không liên kết. Ai Cập từng nhiều lần đảm nhận vị trí Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, gần đây là nhiệm kỳ 2016-2017.
II.QUAN HỆ VỚI VIỆT NAM
- Ngày thiết lập quan hệ ngoại giao: 01/9/1963.
- Cơ quan đại diện: Việt Nam mở Đại sứ quán tại Ai Cập năm 1963; Ai Cập mở Đại sứ quán tại Hà Nội năm 1964.
- Quan hệ chính trị: Việt Nam và Ai Cập có lịch sử lâu đời và gắn bó đặc biệt; tích cực ủng hộ lẫn nhau trong cuộc kháng chiến giải phóng dân tộc cũng như tại các tổ chức quốc tế, diễn đàn đa phương. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ba lần thăm Ai Cập vào tháng 6/1911, tháng 6 và tháng 9/1946. Năm 2025, hai nước nâng cấp quan hệ lên khuôn khổ Đối tác Toàn diện nhân chuyến thăm cấp Nhà nước của Chủ tịch nước Lương Cường. Hai bên thường xuyên trao đổi đoàn các cấp, đoàn cấp cao gần nhất: Chủ tịch nước Lương Cường thăm Ai Cập tháng 7/2025; Tổng thống Ai Cập thăm Việt Nam tháng 9/2017.
- Các cơ chế hợp tác: (i) Ủy ban Liên Chính phủ (thành lập năm 1994, đã tổ chức 5 kỳ họp, lầngần nhất vào tháng 8/2017); (ii) Tham vấn chính trị giữa hai Bộ Ngoại giao (thành lập năm 6/1996, đã họp 10 kỳ, kỳ gần nhất vào tháng 11/2024 tại Hà Nội); (iii) Tiểu ban Thương mại và Công nghiệp Việt Nam - Ai Cập (thành lập năm 2017, đã họp hai kỳ vào tháng 4/2018 và tháng 8/2021); Hợp tác địa phương giữa thủ đô Cairo và Hà Nội (tháng 7/2023), thành phố Ninh Bình và Luxor (tháng 08/2018).
- Thương mại: Ai Cập là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam tại Bắc Phi; kim ngạch thương mại đạt 705.35 triệu USD (năm 2025), tăng 30,29% so với năm 2024, trong đó ta xuất khẩukhoảng 574.74 triệu USD chủ yếu là máy vi tính, sản phẩm linh kiện điện tử, hải sản, nông sản, xơ, sợi dệt,… và nhập chủ yếu hóa chất, sản phẩm từ dầu mỏ, sữa, sợi... Hai nước đã thành lập Nhóm công tác chung về nghiên cứu khả thi Hiệp định thương mại tự do FTA Việt Nam - Ai Cập vào tháng 7/2025 và họp lần thứ nhất vào tháng 9/2025.
- Đầu tư: Tính đến hết năm 11/2025, Ai Cập có 24 dự án đăng ký đầu tư vào Việt Nam với tổng số vốn 3 triệu USD; Việt Nam có 2 doanh nghiệp đầu tư vào Ai Cập (Công ty Cổ phần Nhựa châu Âu (EuP), Công ty May Sông Hồng).
- Giáo dục đào tạo: Hàng năm, Ai Cập cấp cho Việt Nam 12 học bổng đào tạo sinh viên tiếng Ả-rập.
- Cộng đồng Việt Nam tại Ai Cập: Khoảng vài chục gia đình (khoảng 100 người), sống ở các thành phố khác nhau trên khắp cả nước, phần lớn phụ nữ là các chị em người Việt lấy chồng Ai Cập và sinh sống làm việc tại Ai Cập.
- Một số văn kiện ký kết gần đây: Đến nay hai nước ký kết hơn 20 văn kiện hợp tác, trong đó nổi bật gồm có: Các MOU thành lập Tiểu ban hợp tác thương mại và công nghiệp, hợp tác phát triển thủy sản, vận tải biển, văn hóa, du lịch, xúc tiến thương mại, tài chính, thương mại gạo, dầu khí, phát triển kinh tế, quốc phòng, gìn giữ hòa bình…./.
Tháng 06/2026
