Ảnh: Các chỉ tiêu kinh tế - xã hội nên phấn đấu ở mức khiêm tốn, phù hợp với diễn biến tình hình thế giới phức tạp.

Ngày 29/10, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã chủ trì phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 10/2015.Tại phiên họp, Chính phủ nghe báo cáo và thảo luận về tình hình kinh tế-xã hội tháng 10 và 10 tháng năm 2015, tình hình triển khai thực hiện Nghị quyết số 01/NQ-CP của Chính phủ và một số nội dung quan trọng khác.

Trong bối cảnh tình hình kinh tế thế giới có nhiều yếu tố bất ổn, tốc độ tăng trưởng của một số nền kinh tế lớn đã có phục hồi nhưng không đồng đều, chính trị không ổn định tại một số nước trước những diễn biến phức tạp của kinh tế thế giới, Chính phủ được tư vấn cần chú trọng tới chất lượng tăng trưởng, đảm bảo phát triển bền vững trong dài hạn, tạo điều kiện cho cơ cấu lại nền kinh tế, chủ động tận dụng thời cơ, vượt qua thách thức của các Hiệp định FTA mới hoàn tất đàm phán và sớm được thực hiện.

 Chất lượng tăng trưởng đảm bảo phát triển bền vững

Các thành viên Chính phủ nhất trí cho rằng, tình hình kinh tế - xã hội tháng 10 và 10 tháng năm 2015 tiếp tục chuyển biến tích cực trên hầu hết các lĩnh vực. Kinh tế vĩ mô ổn định, lạm phát được kiểm soát ở mức thấp, công nghiệp chế biến, chế tạo là động lực chủ yếu của tăng trưởng, xuất khẩu và FDI tiếp tục tăng dù kinh tế thế giới vẫn diễn biến phức tạp (giá nguyên liệu, dầu thô giảm, sự phá giá của đồng nhân dân tệ và nhiều đồng tiền trong khu vực...). Tuy nhiên, vẫn còn những hạn chế, yếu kém như sản xuất và tiêu thụ nông sản gặp nhiều khó khăn. Một số mặt hàng nông sản xuất khẩu chiến lược giảm cả về lượng và về giá trị như gạo, cà phê, chè,... Thu - chi ngân sách nhà nước còn rất khó khăn. Xuất khẩu của khu vực trong nước giảm (giá nông sản, thủy sản, các mặt hàng nguyên liệu thô giảm), nhập khẩu tăng mạnh.

Phát biểu kết luận, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đánh tình hình kinh tế - xã hội tiếp tục chuyển biến tích cực trên hầu hết các lĩnh vực và kết quả đạt được là đáng phấn khởi. "Trong 2 tháng cuối năm, phải nỗ lực khắc phục yếu kém để đạt kết quả cao nhất trong thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ được đề ra cho năm 2015, nhất là phải phấn đấu đạt hoặc vượt chỉ tiêu tăng trưởng GDP 6,5% của năm 2015; tạo tiền đề, nền tảng cho những bước phát triển tiếp theo trong những năm tới." Thủ tướng nhấn mạnh.

Thời gian gần đây, nhiều tổ chức quốc tế (Ngân hàng Thế giới - WB, Quỹ Tiền tệ Quốc tế - IMF, Ngân hàng Phát triển châu Á - ADB) đã có cái nhín khá lạc quan về kinh tế Việt Nam. Theo đó, con số tăng trưởng trên 6,5% vào năm 2015 và khoảng 6,6-6,7% vào năm 2016 được các chuyên gia dự báo tương đối chắc chắn.

Trong khi đó theo báo cáo của Tổ chuyên gia tư vấn của Thủ tướng, tình hình kinh tế trong nước tiếp tục ổn định, lạm phát sau nhiều tháng giảm nay đã tăng nhẹ trở lại (dự kiến cuối năm tăng dưới 2%). Tín dụng tăng 12,5% so với cùng kỳ. Đầu tư nước ngoài tiếp tục tăng cao, cả năm có thể đạt 19-20 tỷ USD, xuất hiện làn sóng đầu tư của Trung Quốc đón đầu Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP). Nhưng tốc độ tăng trưởng công nghiệp, dịch vụ có dấu hiệu chững lại sau nhiều tháng tăng liên tục.

Tuy nhiên, từ những phân tích diễn biến của tình hình kinh tế thế giới và trong nước, tổ chuyên gia cho rằng khi đánh giá 2015 cần nhìn cả thời gian của kế hoạch 5 năm 2011-2015 để thấy tình hình kinh tế - xã hội hiện nay đã có chuyển biến rõ nét hơn với giai đoạn trước và kinh tế vĩ mô khá ổn định.

Tổ chuyên gia cũng lưu ý đến hiện tượng các tổ chức quốc tế đồng loạt đánh giá cao về tăng trưởng kinh tế của Việt Nam. Dù là như vậy, nhưng chúng ta không nên chủ quan vì chất lượng tăng trưởng chưa cao, có nhiều rủi ro, trong khi đó xu thế chung hiện nay của các nền kinh tế mới nổi và các nước đang phát triển là tăng trưởng chậm lại.

Trong bối cảnh tình hình kinh tế thế giới có nhiều yếu tố bất ổn, tốc độ tăng trưởng của một số nền kinh tế lớn đã có phục hồi nhưng không đồng đều, chính trị bất ổn tại một số nước, báo cáo của nhóm chuyên gia đề xuất: Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ nên thận trọng trong đánh giá tình hình và triển vọng phát triển kinh tế - xã hội trong thời gian tới. Các chỉ tiêu kinh tế - xã hội nên chỉ phấn đấu ở mức khiêm tốn, vừa phải, phù hợp với diễn biến tình hình thế giới rất phức tạp và khó lường như hiện nay. Trong đó, cần chú trọng tới chất lượng tăng trưởng, đảm bảo phát triển bền vững trong dài hạn, tạo điều kiện cho cơ cấu lại nền kinh tế, chủ động tận dụng thời cơ, vượt qua thách thức của các Hiệp định FTA mới hoàn tất đàm phán và sớm được thực hiện.

 Sáu kiến nghị điều hành kinh tế vĩ mô 

Tại phiên họp, sáu khuyến nghị về điều hành kinh tế vĩ mô đã được Nhóm tư vấn đưa ra bao gồm:

 

Thứ nhất, về tín dụng, trong thời gian gần đây tín dụng đã tăng trở lại và tương đương với mức huy động vốn. Tuy nhiên, trong thời gian qua, việc điều chỉnh tỷ giá và nới rộng biên độ giao dịch cũng làm ảnh hưởng đến vấn đề này. Tổ chuyên gia xin lưu ý có thể đang có dòng chuyển dịch từ tiền VNĐ sang USD, cần được theo dõi thêm. Cũng như cần chuẩn bị các phương án trung hạn về điều chỉnh tỷ giá cho khớp với các tình huống chính sách lãi suất, tỷ giá của các nước lớn, nhất là Hoa Kỳ và Trung Quốc.

Thứ hai, về lãi suất, mặc dù, lạm phát đang ở mức thấp trong thời gian dài, nhưng lãi suất cho vay vẫn đứng ở mức rất cao (nhất là vay dài hạn). Việc tăng lãi suất huy động trái phiếu Chính phủ cũng sẽ là áp lực lớn đến việc giảm lãi suất cho vay trong thời gian tới. Theo tổ chuyên gia, lãi suất cho vay khó có thể giảm được, nhưng phải xử lý không để tiếp tục tăng trong giai đoạn tới.

Thứ ba, tình hình doanh nghiệp trong nước, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ vẫn còn nhiều khó khăn, cần được sự quan tâm hỗ trợ hơn nữa trong thời gian tới. Nhu cầu yếu trong khu vực và trên thế giới đang có tác động tiêu cực đến doanh nghiệp trong nước trong thời gian tới. Một điểm đáng quan tâm nữa giá cả đầu vào đã giảm mạnh hơn dẫn đến chi phí cho nhiên liệu của doanh nghiệp sẽ giảm trong những tháng tới, nhưng sản xuất vẫn còn khó khăn và cạnh tranh thêm gay gắt theo các thỏa thuận FTA "thế hệ mới" chưa được các doanh nghiệp chuẩn bị kỹ và có phối hợp.

Thứ tư, về triển khai thực hiện NQ19/2015 về nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, Tổ chuyên gia nhận thấy dù đã có sự quyết tâm rất lớn từ Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, nhưng triển khai tại các Bộ, ngành và địa phương thiếu tích cực (chỉ có vài Bộ, ngành và địa phương tích cực triển khai, còn phần lớn chưa có chương trình triển khai thực hiện). Tổ chuyên gia kiến nghị Thủ tướng Chính phủ tổ chức sơ kết tình hình thực hiện NQ19/2015 vào cuối năm 2015, để đề ra những biện pháp, tháo gỡ khó khăn vướng mắc, thông tin truyền thông sâu rộng để nâng cao nhận thức cho cán bộ, công chức về tích cực triển khai NQ19/2015, góp phần cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh.

Thứ năm, phát triển du lịch được coi là những trọng tâm, đột phá trong giai đoạn vừa qua. Tuy nhiên, phát triển du lịch trong năm 2015 thấp hơn nhiều so với kỳ vọng, khách du lịch đến Việt Nam liên tục giảm, mới tăng nhẹ trở lại trong 3 tháng gần đây. Mặc dù, trong thời gian qua, Chính phủ đã ban hành nhiều chính sách liên quan nhằm khôi phục ngành du lịch, nhưng chưa đạt như mong muốn.

Ngành logistics là ngành kinh tế tổng hợp, có giá trị gia tăng, nội địa hóa cao nhưng chưa được quan tâm theo đúng tầm của nó. Doanh nghiệp nước ngoài chiếm 5% về số doanh nghiệp, nhưng lại chiếm 95% thị phần logistics là vấn đề cần phải quan tâm đặc biệt. Tổ chuyên gia kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo, triển khai các giải pháp đồng bộ liên quan đến nhiều Bộ, ngành và địa phương trong ngắn hạn và trung hạn để vực dậy ngành du lịch Việt Nam với nhiều thế mạnh còn chưa được khai thác, cũng như nâng cao năng lực, thị phần, tính cạnh tranh của các doanh nghiệp logistics trong nước.

Thứ sáu, ngân sách, nợ công là vấn đề mang tính dài hạn, có khả năng gây rủi ro lớn cho ổn định kinh tế vĩ mô cần được nghiên cứu nghiêm túc và đưa ra giải pháp đồng bộ từ các giải pháp ngắn hạn, trung hạn và dài hạn. Trong dài hạn cân đối ngân sách cần được thực hiện đồng bộ trên 3 nhóm giải pháp là tiết kiệm; tinh giản bộ máy; cơ cấu lại đầu tư. Trên hết là cải cách thể chế phải đi vào chiều sâu, tạo sự chuyển biến thực sự của cả hệ thống.

Kim Quy

 

​ 

  ​​  ​​​​​​​​​​​​​   ​​​